Reisinspiratie voor luxe budgetreizigers

Kampen naar Moskou, Nederland

Wandelen van Kampen naar Zwolle – 20km langs de IJssel

Kampen naar Zwolle wandelen

Het is een winderige, maar zonnige dag als we beginnen aan onze wandeling van Kampen naar Zwolle. Vanaf het treinstation dat aan de overkant van de rivier ligt, lopen we eerst een stukje langs de drukke Zwolseweg. Die buigt na ongeveer 500 meter af om de Mastenbroekerpolder in te gaan. Wandelaars en fietsers mogen wel rechtdoor om hun weg over de dijk langs de IJssel te vervolgen. Met aan onze rechterhand de IJssel en de skyline van Kampen beginnen we aan de eerste etappe van onze langzamer dan langzame reis naar Moskou.  

Om het onszelf niet moeilijker te maken dan nodig is, volgen wij etappe 7 van het bewegwijzerde Hanzestedenpad. Geen moeilijke route, want deze volgt vooral de IJssel, en als het mag lopen we door haar uiterwaarden. Na bijna 20 kilometer eindigt onze wandeling in het Engelse Werk van Zwolle. 

De N764 over de IJssel

Oorsprong van de dijk langs de Ijssel

Tijdens een bezoek aan het Fries Museum in Leeuwarden leerden we dat de Friezen vermoedelijk al in 1000 na Christus de eerste dijken hebben aangelegd ter bescherming van hun akkers en veeteelt. De eerste verwijzingen naar een dijk langs de IJssel werden gevonden in oorkonden van het dorp Olst, gelegen ten zuiden van Zwolle. In deze oorkonden uit de periode 1227-1231 werd melding gemaakt van dijken langs de IJssel.

Al in 1308 werden er regels vastgelegd voor het onderhoud van de IJsseldijk tussen Deventer en de toenmalige Zuiderzee. Op de Spoolderberg bij Zwolle werden onder leiding van landsheer bisschop Guy van Avesnes de eerste dijkregels opgesteld. Men deelde de dijk op in blokken en elke grondeigenaar kreeg een nauwkeurig afgebakend dijksegment toegewezen. Tijdens onze wandeling komen we een oude dijkpaal tegen die de grens aangeeft tussen twee dijkdelen. Deze betonnen paal stamt uit 1780 en diende als vervanger van de houten palen die daarvoor werden gebruikt.

Al vanaf de 14de eeuw hield de dijkgraaf scherp toezicht op het nakomen van de onderhoudsplicht door de grondeigenaren. Als één van de eigenaren geen onderhoud pleegde, kon de dijkgraaf de kosten voor herstel van de dijk op de bewuste persoon verhalen. Tegenwoordig wordt het dijkonderhoud uitgevoerd door het Waterschap Drents Overijsselse Delta. Het waterschap wordt geleid door een dijkgraaf. 

Alhoewel de zon volop schijnt, houden we onze fleecevesten aan. De wind waait hard en is koud. Als we na enige tijd de dijk verlaten en de Scherenwelle ingaan, een uiterwaard van de IJssel, krijgen we het al snel warm. Hier lopen we uit de wind in de zon.  

De Scherenwelle als uiterwaard is ontstaan doordat de IJssel, bij grote aanvoer van water uit Duitsland, andere wegen zoekt om het water zo snel mogelijk naar het IJsselmeer te brengen. De rivier treedt dan uit haar oevers en zoekt alternatieve geulen om doorheen te gaan. Als het waterpeil daalt, valt het land weer droog. Van de alternatieve geul blijft dan nog maar een klein stroompje over. In de Scherenwelle is die bijna aan ons gezichtsveld onttrokken door de vele rietkragen en kleine boompjes die langs deze zijtak groeien. Zo’n beschutte plek is ideaal voor de zwarte stern, bever, otter, ooievaar en vele andere vogels. 

De Scherenwelle bestaat al erg lang als uiterwaard. Vroeger was het zelfs een eiland in de IJssel. Dat is goed te zien op de ondestaande kaart.

Een kaart uit 1865, toen Scherenwelle nog een eiland in de IJssel bleek te zijn.

Nu wordt deze uiterwaard goed beschermd. De boeren gebruiken geen kunstmest, en doordat het land regelmatig wordt overspoeld door de IJssel, worden op die manier ook de juiste omstandigheden gecreëerd voor de typische flora en fauna van zo’n uiterwaard. Als resultaat van deze aanpak, groeit de kievitsbloem hier in grote aantallen. Dit bolgewas, dat veel weg heeft van een sneeuwklokje, komt alleen hier in zulke grote hoeveelheden voor. Om ze te kunnen zien, moet je wel een beetje geluk hebben. Ze bloeien alleen in het voorjaar. 

Foto van een Kievitsbloem
Bron: Wikipedia CC BY-SA 4.0

Als we de Scherenwelle verlaten, vervolgen we onze wandeling over de dijk. Wilsum ligt inmiddels achter ons en het volgende dorp ‘s Heerenbroek ligt nog enkele kilometers voor ons. 

‘s Heerenbroek

Als we verder wandelen over de dijk, kijken we niet alleen naar hoe de IJssel door het landschap kronkelt, maar zijn we ook op zoek naar terpboerderijen in de Mastenbroekerpolder. 

Van Groningen en Friesland is bekend dat daar terpboerderijen voorkomen, zelfs hele dorpen zijn op terpen gebouwd. Wat we niet wisten, is dat deze terpboerderijen ook hier in de Mastenbroekerpolder te vinden zijn. Wie met de auto van Zwolle naar Kampen gaat, over de Zwolseweg, ziet enkele van deze boerderijen vlakbij ‘s Heerenbroek. 

In ‘s Heerenbroek is een leuk en bijzonder museum te vinden. Museum de Kroon was tot in de jaren zestig een herberg met een doorrijschuur. In die tijd reed men met paard en wagen de schuur binnen, en ging men via de achterkant weer naar buiten. Op die manier kon de koets of goederenwagen gewoon in de schuur blijven staan voor de nacht, zonder dat er gedraaid of gemanoeuvreerd hoefde te worden bij het weggaan. Maar, de échte reden waarom zoveel mensen dit museum bezoeken, is omdat lokale bewoner Jan Pelleboer aan het begin van zijn carrière in deze schuur zijn weerberichten opnam. De weerkaarten prikte hij met punaises vast op de houten wanden. Deze punaises zijn nu de grootste attractie van het museum. 

Theehuis Zalkerveer bij ’s Heerenbroek

Zalker fiets- en voetveer

Net buiten ‘s Heerenbroek bevindt zich de voetveerverbinding naar Zalk. Sinds 1996 wordt deze gerund door Stichting Philadelphia, die ook het naastgelegen theehuis beheerd. Mensen met een verstandelijke beperking werken hier dagelijks in de keuken en bediening. Op het terras heb je mooi uitzicht over de IJssel en onder het genot van een kop koffie met eigengemaakte taart is het hier goed toeven. 

Op dit terras vertel ik mijn man Milton over Klazien uut Zalk. Zij was in de jaren ‘80 een bekende kruidenvrouw die in vele televisieprogramma’s verscheen. Haar simpele huismiddeltjes voor kleine kwalen en evenzo eenvoudige wijsheden die zo waar zijn als een koe, maakte haar tot een populaire en bekende Nederlander. Inmiddels is zij overleden, maar de plaatsnaam Zalk doet bij vele Nederlanders nog een belletje rinkelen. 

Voor wie Klazien uut Zalk niet kent, hieronder zie je enkele fragmenten uit een televisieprogramma van Rick Velderhof. Als ik haar hoor praten, dan herken ik daarin veel van mijn vader en andere ouderen uit deze regio. Je zou kunnen zeggen dat ze een typische Sallandse is, maar wel eentje van de oude stempel.

Vreugdehoeve en Vreugderijkerwaard

Als we na onze rustpauze verder lopen, komen we aan bij het mooiste gedeelte van deze wandeling langs de IJssel. Al snel zien we ook meer wandelaars die hier de dijk komen oplopen. Zij hebben hun auto of fiets geparkeerd bij schapenboerderij Vreugdehoeve. Deze boer heeft naast melkschapen, ook een speeltuin aangelegd met een groot terras voor bezoekers. De bijbehorende boerderijwinkel en informatiepunt van Natuurmonumenten maken het plaatje compleet. Ofwel het is de perfecte startplaats voor een wandeling in de omgeving.

De Vreugderijkerwaard is een 99 ha groot natuurgebied van Natuurmonumenten in de uiterwaarden van de IJssel. Het gebied is ontstaan door het project ‘meer ruimte voor de rivier’ waarbij de oude dijk landinwaarts werd verplaatst. Op die manier is er een nieuw uitloopgebied voor de rivier ontstaan. In 2012 is men ermee begonnen, en pas in 2017 is het gebied officieel teruggegeven aan de bewoners en beheerders. 

Ondanks de vele bezoekers die hier komen, is er een rijke variatie aan vooral vogels. De kwartelkoning, kluut en visdief verblijven hier, maar ook kieviten, kemphanen, grutto’s en andere steltlopers. 

Is jouw kennis van vogels net zo slecht als die van ons? Volg dan een gratis online vogelcursus van de Vogelbescherming. 

Het doel van natuurmonumenten is om in deze uiterwaard de bijzondere stroomdalflora te laten bloeien en groeien. Stroomdalplanten zijn gewassen die met de stroom van de Rijn zijn meegelift naar het noorden. Deze planten komen dus eigenlijk van oorsprong uit Midden-Europa. Voorbeelden daarvan zijn het bevertje, sikkelklaver, tripmadam en blauwe bremraap. 

Geen idee hoe ze eruit zien? Voor planten heb ik recentelijk de Pl@ntnet gedownload, waarmee ik zowel op naam als aan de hand van een foto kan zoeken. 

Naar de vogeluitkijkpost in de Vreugderijkerwaard

Zwolle-IJsselkanaal

Als we na een aantal kilometers de Vreugderijkerwaard verlaten, zijn we aangekomen bij het Zwolle-IJsselkanaal aan de noordkant van Zwolle. Dit kanaal verbindt de IJssel met het Zwarte Water, maar loopt ook langs een industrieterrein waar onder andere Scania haar fabriek heeft staan. 

Het Zwolle-IJsselkanaal is pas in 1964 geopend en is de enige waterverbinding van Zwolle met de IJssel. 

Zwolle ligt namelijk niet aan de IJssel, maar aan het Zwarte Water dat bij Hasselt in de Zuiderzee, nu het IJsselmeer, stroomt. Het Zwolse stadsbestuur wilde al in de middeleeuwen een vaart naar de IJssel graven. De IJssel was in die tijd immers een belangrijke handelsroute, die helemaal naar Duitsland ging. Vanuit Zwolle kon men alleen via de nog smallere Vecht naar Duitsland varen. Verder dan Nordhorn, vlakbij de grens, kwam men echter niet met hun schepen. 

De concurrerende Hanzesteden Kampen en Deventer wisten deze verbinding lang tegen te houden. Pas op 24 augustus 1819 werd de Willemsvaart geopend door de toenmalige gouverneur van Overijssel. Koning Willem I had een belangrijke financiële bijdrage geleverd en dus werd de vaart naar hem vernoemd.

Door het aanleggen van wegen en andere veranderingen is het niet meer mogelijk om via de Willemsvaart vanuit Zwolle centrum naar de IJssel te varen. Wel zijn enkele oude sluizen en bruggen bewaard gebleven. Deze treffen we aan bij de Katerveer, gelegen aan de IJssel net buitenonder de rook van Zwolle.

Tijdens onze wandeling zien we hier menig bezoeker genieten van het water en de rust. Kinderen maken gewaagde sprongen vanaf de brug en twee sportvissers vangen een grote vis, welke ze na het nemen van een foto weer in de vaart teruggooien. De grote statige huizen in de nabije omgeving geven aan dit plekje status, ondanks dat het tussen de drukke A28 en de IJsselbrug in ligt. 

Bijzondere woningen in buurtschap Spoolde

Het Engelse Werk

Nadat we onder de IJsselbrug zijn doorgelopen, komen we aan in het Engelse Werk. Een prachtig park in Engelse landschapstijl met café-restaurant ‘De Uitspanning’ als ideale plek om uit te rusten van de wandeling die we achter de rug hebben. We zijn ondertussen bijna aan het einde van onze wandeltocht gekomen.

Het Engelse werk was eind zestiende eeuw nog een verdedigingslinie. In het open gebied tussen de IJssel en de ommuurde stad werd een aarden wal en een brede sloot gegraven die de stad moesten beschermen tegen aanvallen vanaf de rivier. Ook werden er schansen en andere versterkingen gebouwd. Dit gebied kreeg toen de naam ’Het Nieuwe Werk’. 

Het gebied met de verdedigingswerken kwam in 1809 in handen van de gemeente Zwolle. Die heeft van het vestingwerk een wandelplaats voor de burgerij gemaakt, welke de naam Engelse Werk kreeg vanwege de toepassing van de Engelse landschapsstijl. Vervolgens is er ergens na 1874 nog een grote vijver aangelegd met verschillende boseilanden. Al met al nog steeds een prachtig gebied om doorheen te wandelen, een bijzonder stukje natuur aan de IJssel.  

Er is een wandelroute vanuit de stad naar en door het Engelse Werk uitgezet van zo’n 9 kilometer, welke je via deze link kunt downloaden. 

Alsof je in een Engels park bent! Het Engelse Werk in Zwolle

Wij verlaten het Engelse Werk en lopen via het Spoolderbos en speel- en doepark Dinoland, richting het centrum van Zwolle.  Onze 20 kilometer wandeling van Kampen naar Zwolle is voorbij.

Hieronder de video van onze wandeltocht.

Tijdens de wandeling heb ik veel meer ingesproken, dan we in de video konden vermelden. Hiervan heb ik een podcast gemaakt, welke je hieronder kunt beluisteren.

Wil je een bericht ontvangen als er weer een nieuw artikel over onze reis naar Moskou verschijnt en van andere artikelen over mooie bestemmingen in Europa? Laat dan hieronder je e-mailadres achter. Ik publiceer maximaal 1x in de week een artikel.

  1. Iris |

    Typisch Hollands en een heerlijke route om lekker uit te waaien. Denk wel dat deze route voornamelijk voor de gevorderde wandelaar een aanrader is.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

error: Content is protected !!