Vanaf de Gediminas toren hebben we uitzicht over Vilnius in Litouwen. We zien de oude stad, de moderne flats en kantoren, de rivier Nebis die door de stad kronkelt en veel groen. Vilnius is een pareltje, dat verdient om ontdekt te worden.  

Grand Dukes of Lithuania Palace

Wie denkt dat Litouwen altijd een onbeduidend staatje is geweest,  komt na het bezoek aan dit paleis met een heel ander beeld naar buiten. Litouwen en Polen hebben voor een lange periode een gezamenlijk koningshuis gehad, en waren samen het machtigste land in Midden-Europa. Delen van Rusland en vele Oost-Europese landen behoorden toe aan de Litouwers.

In het paleis wordt heel overzichtelijk de geschiedenis van het land en het kasteel vertelt. Het verhaal begint bij de overblijfselen van de oude paleizen en forten die al vanaf de vierde eeuw op deze plek hebben gestaan. Daarna wordt in verschillende zalen de opkomst en de neergang van het Litouwse rijk tot aan de 20ste eeuw weergegeven. Het huidige gebouw is gereconstrueerd zoals het er in de 17de eeuw uitzag. Deze periode inspireert de huidige Litouwers nog steeds om hun nieuw verworven zelfstandigheid te koesteren en te bewaken.

National Gallery of Art

We twijfelen. Is het gebouw wel open? Van buiten kijken we door de grote glazen puien naar binnen en zien niemand. We zien ook geen kunstwerken hangen, maar volgens onze gegevens moet dit het Nationaal Museum voor Kunst zijn. We twijfelen, maar trekken toch onze stoute schoenen aan en gaan naar binnen.

De dame bij de receptie spreekt slecht Engels, maar kan ons wel duiden dat het museum open is. We kopen snel een kaartje, dat slechts 1,80 euro kost. Onze jassen en tassen worden netjes opgehangen in een grote, maar lege garderobe. We betreden de expositieruimte en zijn op slag betoverd. Niet alleen door de prachtige kunstwerken, maar ook door de strakke architectuur van het gebouw.

Het museum zelf toont een overzicht van de Litouwse kunst vanaf de 20ste eeuw. Elke zaal vertegenwoordigt een periode en op informatieborden wordt een uitgebreide uitleg gegeven over de belangrijkste ontwikkelingen uit die periode.

Alhoewel het museum al in 2009 is geopend, is het nog steeds niet opgenomen in de Lonely Planet voor de Baltische staten. Erg jammer, want Litouwse kunstenaars zijn wereldwijd actief. Zo maakten we in Penang (Maleisië) al kennis met Ernest Zacharevic. Hij is de man achter al die befaamde muurschilderingen in Penang. In dit museum maakten we ook kennis met het werk van Kazys Varnelis, die geweldige schilderijen maakt met optische illusies. Een soort Esscher, maar dan moderner.

Museum of Genocide Victims

Tijdens onze reis door de Baltische staten wilden we ook meer leren over de Sovjet periode, en wat die periode voor de bevolking en het land heeft betekend.  Het leek ons een goed idee om daarvoor het Museum of Genocide Victims te bezoeken. Dat hebben we geweten. We zijn daar zwaar onder de indruk geraakt over wat de Litouwers hebben meegemaakt en hoe onderdrukkend het Sovjet regime voor hen is geweest.

Toen de Russen Litouwen hadden ingenomen, dat was al in 1941, zijn eerst alle intellectuelen en voormalige leiders op de trein naar werkkampen in Rusland gezet. In de periode 1945-1952 werden nog meer mensen gedeporteerd, ditmaal vooral landbouwers die weigerden hun land af te staan of als onruststokers werden gezien. In totaal zijn zo’n 28.000 mensen gedeporteerd. Daar stopt het niet bij. Dit museum is gevestigd in het voormalige hoofdkantoor van de KGB en in de gevangeniscellen beneden zijn meer dan 1000 gevangenen geëxecuteerd. Er is zelfs een ruimte, die als executieplaats diende.

Middels foto’s, video’s, interviews en cijfers wordt een goed inzicht gegeven in de controle die de KGB had over de inwoners van Litouwen. Er is ook aandacht voor het verzet, wat slechts een druppel op de gloeiende plaat bleek te zijn. Dit museum, in het voormalige hoofdkwartier van de KGB, heeft veel indruk op ons gemaakt. Het maakt voor eens en altijd duidelijk dat de bewoners van Litouwen hebben geleden. 

Užupis

Alvorens we Užupis in Vilnius bezochten, waren we ons niet bewust van het bestaan van ‘micronations’. Dit zijn zelf uitgeroepen nieuwe landen, die niet erkend zijn door landen of supranationale organisaties. Soms zijn het uitingen van kunstenaars, soms hangen ze samen met protesten en er zijn ook opportunisten. Užupis is in 1997 uitgeroepen en kent een eigen grondwet, president, vlag en munteenheid.

Elk jaar wordt op 1 april de staat herdacht. In deze buurt wonen veel kunstenaars en hippies, en dat maakt het een leuke buurt om doorheen te wandelen. De grondwet hangt in vele talen op een plein en is zeer verfrissend. Het café aan de rivierzijde is een heerlijke plek om je bezoek aan deze wijk mee af te sluiten. 

Kerken

In de oude binnenstad zijn er vele kerken die je kunt bezoeken. Als je een keuze moet maken, kies er dan voor om de kapel van Gates of Dawn te bezoeken en de St. Anne and Bernardine kerk.

De kapel van de Gates of Dawn is gevestigd boven de enige overgebleven oude stadspoort van Vilnius. In het kapel hangt een schilderij van Madonna, welke volgens legendes wonderen heeft verricht. Vandaag de dag is het dan ook een pelgrimsplaats voor christenen uit Oost-Europa. Verwacht veel mensen opeengepropt in het kleine kapelletje. Allemaal bidden ze met hun gezicht naar het schilderij toe. Vanaf de straat is het schilderij ook te zien, daar de grote ramen vrijwel altijd openstaan. Wij vonden het een zeer bijzondere ervaring om in zo’n kleine ruimte tussen deze zeer gelovige christenen te staan.

St. Anne is een kleine kerk uit de 15de eeuw met een unieke vormgeving. In het stenen gebouw zijn 33 verschillende soorten stenen gebruikt. Probeer ze allemaal te vinden als je om de kerk heen loopt. Ernaast staat St Bernardine. Zij is groter en soberder qua uiterlijk, en fungeerde vroeger ook als een fort. De dikke muren beschermden haar tegen aanvallen. De kerk en het klooster kun je bezoeken, maar check wel de openingstijden.

En als je de kans krijgt, observeer dan een gedeelte van een Russisch Orthodoxe kerkdienst. De koorgezangen, veelal door lokale mensen gezongen, zijn prachtig.

Nog meer

Er zijn nog veel meer te zien en te doen in Vilnius; van gezellige pleinen, bijzondere architectuur tot wandelingen langs de rivieroever en het bezoeken van galeries. Vanuit Vilnius zijn ook een aantal leuke dagtrips te maken, onder andere naar het Trakai kasteel en Europas beeldenpark. Geen reden dus om niet naar Vilnius te gaan, al was het maar voor een weekend. 

Meer informatie kun je vinden op de website van Vilnius Tourims

20170712_145436

Interesse om te gaan naar Litouwen en Vilnius? Lonely Planet’s Baltic States is een zeer goede reisgids ter voorbereiding op en gedurende je reis. Als je het boek via onderstaande link bestelt, draag je ook bij aan het onderhoud van mijn website.

Please follow and like us: